လတ္တေလာ လူေတြ အရမ္း သိခ်င္ေနၾကတဲ့ ကိုဗစ္ဘယ္ မွာ စစ္လို႔ရမလဲ ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းအေၾကာင္း

Posted on

COVID ဘယ္မွာစစ္ရပါ့ Call centre ကို ခုတေလာ အေမးမ်ားၿပီး အေျဖရခက္တဲ့ ေမးခြန္းက ‘ပိုးရွိမရွိဘယ္မွာစစ္လို႔ရမလဲ’..ပိုးရွိမရွိ အရမ္းစစ္ခ်င္ၾကတဲ့ လူ ႏွစ္အုပ္စုရွိပါတယ္.. ပ ထ မအု ပ္စုက အလုပ္ကိစၥနဲ႔ခရီးသြားခ်င္တဲ့လူေတြ နဲ႔ ဒုတိယအုပ္စုက ေရာဂါလကၡဏာ ရွိတဲ့သူေတြ.. ေလာေလာဆယ္ သိရသေလာက္ထိ truck driver ေတြကလြဲၿပီး သာမန္ ခရီး သြားမယ့္ သူေတြအတြက္ ကိုဗစ္ ကင္းရွင္းေၾကာင္း တရားဝင္စစ္ေပး၊ ေထာက္ခံစာေရးေပးတဲ့ေနရာ မရွိေသးပါ.. ေနာက္တစ္အုပ္စုက ေရာဂါလကၡဏာရွိတဲ့သူေတြ.. သူတို႔မွာ စိုးရိမ္ပူ ပန္ မႈေ တြရွိေနပါတယ္.. ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ေၾကာက္ေပမယ့္ ကိုဗစ္လို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို လက္မခံခ်င္ၾကဘူး.. ပိုးရွိမရွိေတာ့ သိခ်င္တယ္.. စိတ္ဒုံးဒုံးခ်ခ်င္တယ္.. ေရာ လကၡဏာ ရွိတဲ့ သူေ တြနဲ႔ အတူေနသူေတြကလည္း စိတ္ရွင္းခ်င္တယ္

ေရာဂါ လကၡဏာ ရွိတဲ့သူဆိုရင္ေတာ့ Swab စစ္ခ်င္ရင္ AYA centre မွာ စာရင္းေ ပးခိုင္းတာတို႔၊ နီးစပ္ရာ Fever clinic or ေဆး႐ုံ ကိုဆက္သြယ္ခိုင္းတာတို႔ အႀကံေပးပါတယ္.. ဒါေ ပမယ့္ အဲဒီမွာလည္း အလွည့္ က်ေစာင့္ရတာေတြရွိတယ္.. တခါတေလ မစစ္ဘဲ ျပန္လႊတ္တယ္တို႔ ဖုန္းဆက္ၿပီးေျပာၾကပါတယ္.. မစစ္ေပးဘူး ဆိုတာလည္း ေျမျပင္မွာ လုပ္ေနတဲ့ သူေ တြက စစ္ဖို႔မလိုလို႔ မစစ္တာျဖစ္မွာပါ.. ဒါေပမယ့္ လူနာေတြစိတ္ထဲမွာ အဲဒါကို လက္မခံႏိုင္ျဖစ္တယ္.. စစ္ၾကည့္ခ်င္တယ္.. စစ္လို႔ရဖို႔လမ္းရွာလာၾကတယ္

ေနာက္တခါ သူတို႔က ဘာကိုေၾကာက္ေသးလဲဆိုရင္ Fever clinic တို႔ ေဆး႐ုံတို႔ကို သြားရင္ ကိုယ္က COVID မဟုတ္ဘဲ ဟိုမွာ တန္းစီေစာင့္ေနရင္းမွ သူမ်ားဆီက ကူးသြား မလား စိုးရိမ္ တယ္.. အဲဒီေတာ့ အဲလိုမသြားဘဲ တန္းစီစရာမလိုဘဲ စစ္လို႔ရခ်င္တယ္.. ဒါ့ျပင္ Q centre ေတြ၊ ေဆး႐ုံေတြမွာ ေနေရးထိုင္ေရးအဆင္မေျပမွာကို ၾကားဖူးနားဝနဲ႔ စိုးရိမ္တာေရာ၊ ကိုယ့္ အိမ္ွာ ထားခဲ့လို႔ ေနာက္ေၾကာင္း မေအးတာေတြေၾကာင့္ေရာ positive ျဖစ္ရင္ေတာင္ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ အိမ္မွာ Home Q ပဲ ေနခ်င္ၾကသူေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။

Swab စစ္ေပးႏိုင္တဲ့ facility က အကန႔္အသတ္ရွိေနၿပီး လိုအပ္ခ်က္က မ်ားလာေတာ့ ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ စစ္တာမ်ိဳးေတြျဖစ္လာေတာ့တယ္.. အဲဒီလို ေအာက္မွာျပထားတဲ့ test kit ေတြနဲ႔ စစ္ဖူး သူေတြ ရွိလို ႔ေမးၾကည့္ေတာ့ Antigen kit or antibody kit ႀကိဳက္ တာ ကို အရင္ဝယ္ ရတယ္.. ၿပီးရင္ ဆရာဝန္၊ ဆရာမ၊ volunteer လို႔ ေျပာတဲ့ အဖြဲ႕က ကားနဲ႔လာၿပီး swab ယူေပးတယ္.. RDT နဲ႔ တစ္ခါတည္းစစ္ေပးတယ္တဲ့.. PPE ေတြယူလာၿပီး အိမ္ေရာက္မွ ဝတ္ၿပီး စစ္ေပးပါတယ္တဲ့.. တစ္ခ်ိဳ႕ clinic ေတြမွာလည္း antibody ကိုစစ္ၿပီး negative result ထုတ္ေပးတာလည္းေတြ႕ပါတယ္..

အဲလိုဆိုေတာ့ ေနာက္ဆက္တြဲက ဘာေတြျဖစ္လာမွာလဲ ဆိုေတာ့ သုံးတဲ့ kit ေတြရဲ႕ Quality assurance မသိ မရွိတာေၾကာင့္ consumer ေတြနစ္နာတယ္.. (ခု ဒီမွာ သုံးေ န တယ္ ဆိုတဲ့ ေအာက္မွာျပထားတဲ့ Lungene antibody test kit ဆို US FDA က banned ထားတဲ့ list မွာပါတယ္.. ) False positive ေတြ False negative ေတြထြက္လာမယ္..
Medical workers prepare for RT-PCR (Real Time-Polymerase chain reaction) at National Health Laboratory in Yangon on May 10, 2020. (Hkun Lat I Frontier)

ေနာက္တစ္ခုက က်န္းမာေရးဌာနနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ သတင္းေပးေဆာင္႐ြက္တာ မဟုတ္လို႔ positive တကယ္ျဖစ္ခဲ့ရင္ေတာင္ အေပၚက ေျပာခဲ့သလို Q center ေတြ မသြားၾကရင္၊ Home Q ကို ေသခ်ာ စနစ္တက်မလုပ္ခဲ့ရင္ ျဖစ္လာမွာက တသီတတန္းပဲ… လိုအပ္ခ်က္ရွိေနတာေသခ်ာၿပီမို႔ Swab စစ္ဖို႔ အတြက္ ပို အဆင္ေျပေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ဖို႔လိုၿပီလို႔ ထင္ပါတယ္.. စီစ ဥ္ေ နၿပီလား မေျပာတတ္ေပမယ့္ COVID testing လုပ္ဖို႔ clinic ေတြ lab ေတြကို တရားဝင္ registration လုပ္ေစၿပီး သုံးမယ့္ test kit ေတြကို Quality ေသခ်ာ စစ္ .. လူနာေတြကို ေသခ်ာ record လုပ္၊ စစ္သမွ်လူေတြကို registered ေသခ်ာလုပ္ထားၿပီး အကုန္လုံးကို MOHS ရဲ႕ control ေအာက္ကို ေရာက္ေအာင္လုပ္ႏိုင္မွ အဆ င္ေျ ပႏို င္မယ္လို႔ ကိုယ္စဥ္းစားမိတာေလး ေရးလိုက္ပါတယ္

source : Khin Hnin Pwint

unicode

COVID ဘယ်မှာစစ်ရပါ့ Call centre ကို ခုတလော အမေးများပြီး အဖြေရခက်တဲ့ မေးခွန်းက ‘ပိုးရှိမရှိဘယ်မှာစစ်လို့ရမလဲ’..ပိုးရှိမရှိ အရမ်းစစ်ချင်ကြတဲ့ လူ နှစ်အုပ် စု ရှိ ပါတယ်.. ပ ထ မအု ပ်စုက အလုပ်ကိစ္စနဲ့ခရီးသွားချင်တဲ့လူတွေ နဲ့ ဒုတိယအုပ်စုက ရောဂါလက္ခဏာ ရှိတဲ့သူတွေ.. လောလောဆယ် သိရသလောက်ထိ truck driver တွေ ကလွဲပြီး သာမန် ခရီး သွားမယ့် သူတွေအတွက် ကိုဗစ် ကင်းရှင်းကြောင်း တရားဝင်စစ်ပေး၊ ထောက်ခံစာ ရေးပေးတဲ့နေရာ မရှိသေးပါ.. နောက်တစ်အုပ်စုက ရောဂါလက္ ခ ဏာ ရှိတဲ့သူတွေ.. သူတို့မှာ စိုးရိမ်ပူ ပန် မှုေ တွရှိနေပါတယ်.. တော်တော်များများက ကြောက်ပေမယ့် ကိုဗစ်လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လက်မခံချင်ကြဘူး.. ပိုးရှိမရှိတော့ သိချ င်တယ်.. စိတ်ဒုံးဒုံးချချင်တယ်.. ရော လက္ခဏာ ရှိတဲ့ သူေ တွနဲ့ အတူနေသူတွေကလည်း စိတ်ရှင်းချင်တယ်

ရောဂါ လက္ခဏာ ရှိတဲ့သူဆိုရင်တော့ Swab စစ်ချင်ရင် AYA centre မှာ စာရင်းေ ပးခိုင်းတာတို့၊ နီးစပ်ရာ Fever clinic or ဆေးရုံ ကိုဆက်သွယ်ခိုင်းတာတို့ အကြံ ပေး ပါတယ်.. ဒါေ ပမယ့် အဲဒီမှာလည်း အလှည့် ကျစောင့်ရတာတွေရှိတယ်.. တခါတလေ မစစ်ဘဲ ပြန်လွှတ်တယ်တို့ ဖုန်းဆက်ပြီးပြောကြပါတယ်.. မစစ်ပေးဘူး ဆိုတာလည်း မြေပြင် မှာ လုပ်နေတဲ့ သူေ တွက စစ်ဖို့မလိုလို့ မစစ်တာ ဖြစ်မှာပါ.. ဒါပေမယ့် လူနာတွေစိတ်ထဲမှာ အဲဒါကို လက်မခံနိုင်ဖြစ်တယ်.. စစ်ကြည့်ချင်တယ်.. စစ်လို့ရဖို့လမ်းရှာ လာ ကြတယ်

နောက်တခါ သူတို့က ဘာကိုကြောက်သေးလဲဆိုရင် Fever clinic တို့ ဆေးရုံတို့ကို သွားရင် ကိုယ်က COVID မဟုတ်ဘဲ ဟိုမှာ တန်းစီစောင့်နေရင်းမှ သူများဆီက ကူးသွား မ လား စိုးရိမ် တယ်.. အဲဒီတော့ အဲလိုမသွားဘဲ တန်းစီစရာမလိုဘဲ စစ်လို့ရချင်တယ်.. ဒါ့ပြင် Q centre တွေ၊ ဆေးရုံတွေမှာ နေရေးထိုင်ရေးအဆင်မပြေမှာကို ကြားဖူးနားဝနဲ့ စိုးရိ မ် တာရော၊ ကိုယ့် အိမ်ှာ ထားခဲ့လို့ နောက် ကြောင်း မအေးတာ တွေကြောင့်ရော positive ဖြစ်ရင်တောင် ကိုယ့်ဟာကိုယ် အိမ်မှာ Home Q ပဲ နေချင်ကြသူတွေ အများကြီး ရှိ တယ်။

Swab စစ်ပေးနိုင်တဲ့ facility က အကန့်အသတ်ရှိနေပြီး လိုအပ်ချက်က များလာတော့ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ စစ်တာမျိုးတွေဖြစ်လာတော့တယ်.. အဲဒီလို အောက်မှာပြထားတဲ့ test kit တွေနဲ့ စစ်ဖူး သူတွေ ရှိလို့မေးကြည့်တော့ Antigen kit or antibody kit ကြိုက် တာ ကို အရင်ဝယ် ရတယ်.. ပြီးရင် ဆရာဝန်၊ ဆရာမ၊ volunteer လို့ ပြောတဲ့ အဖွဲ့က ကားနဲ့လာပြီး swab ယူပေးတယ်.. RDT နဲ့ တစ်ခါတည်းစစ်ပေးတယ်တဲ့.. PPE တွေယူလာပြီး အိမ်ရောက်မှ ဝတ်ပြီး စစ်ပေးပါတယ်တဲ့.. တစ်ချို့ clinic တွေမှာလည်း antibody ကိုစစ်ပြီး negative result ထုတ်ပေးတာလည်းတွေ့ပါတယ်..

အဲလိုဆိုတော့ နောက်ဆက်တွဲက ဘာတွေဖြစ်လာမှာလဲ ဆိုတော့ သုံးတဲ့ kit တွေရဲ့ Quality assurance မသိ မရှိတာကြောင့် consumer တွေနစ်နာတယ်.. (ခု ဒီမှာ သုံးေ န တယ် ဆိုတဲ့ အောက်မှာပြထားတဲ့ Lungene antibody test kit ဆို US FDA က banned ထားတဲ့ list မှာပါတယ်.. ) False positive တွေ False negative တွေထွက်လာမယ်..
Medical workers prepare for RT-PCR (Real Time-Polymerase chain reaction) at National Health Laboratory in Yangon on May 10, 2020. (Hkun Lat I Frontier)

နောက်တစ်ခုက ကျန်းမာရေးဌာနနဲ့ ချိတ်ဆက် သတ င်းပေးဆော င်ရွက်တာ မဟုတ်လို့ positive တကယ်ဖြစ်ခဲ့ရင်တောင် အပေါ်က ပြောခဲ့သလို Q center တွေ မသွားကြရင်၊ Home Q ကို သေချာ စနစ်တကျမလုပ်ခဲ့ရင် ဖြစ်လာမှာက တသီတတန်းပဲ… လိုအပ်ချက်ရှိနေတာသေချာပြီမို့ Swab စစ်ဖို့ အတွက် ပို အဆင်ပြေအောင် ဆောင်ရွက်ဖို့လိုပြီလို့ ထင် ပါတယ်.. စီစ ဉ်ေ နပြီလား မပြောတတ်ပေမယ့် COVID testing လုပ်ဖို့ clinic တွေ lab တွေကို တရားဝင် registration လုပ်စေပြီး သုံးမယ့် test kit တွေကို Qu lity သေချာ စစ် .. လူနာတွေကို သေချာ record လုပ်၊ စစ်သမျှလူတွေကို registered သေချာလုပ်ထားပြီး အကုန်လုံးကို MOHS ရဲ့ control အောက်ကို ရောက် အော င်လု ပ်နိုင်မှ အဆ င်ေြ ပနို င်မယ်လို့ ကိုယ်စဉ်းစားမိတာလေး ရေးလိုက်ပါတယ်

source : Khin Hnin Pwint

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *